Historia i dokonania naukowe Katedry Badań Porównawczych Systemów Transportowych

Publikacje   Projekty   Prowadzone przedmioty  Nagrody

W okresie swego istnienia katedra ta prowadziła intensywne badania naukowe skoncentrowane wokół problematyki ekonomicznej sektora transportu i logistyki, rozwijała paletę przedmiotów oferowanych na Wydziale Ekonomicznym w zakresie specjalności transport i logistyka, uczestniczyła w ważnych zadaniach i funkcjach organizacyjnych Uniwersytetu Gdańskiego oraz wykonywała liczne prace analityczne i eksperckie na rzecz polskich oraz europejskich instytucji publicznych.
Liczący obecnie 6 osób zespół nauczycieli akademickich tej katedry (prof. zw. dr hab. Jan Burnewicz, prof. UG dr hab. Monika Bąk, dr Elżbieta Adamowicz, dr Przemysław Borkowski, dr Aleksandra Koźlak i dr Barbara Pawłowska) to absolwenci Wydziału Ekonomicznego UG (dawnego Wydziału Ekonomiki Transportu).
Ich awanse naukowe obejmują uzyskanie:

• jednego tytułu profesora (1994 – Jan Burnewicz),
• jednego stopnia doktora habilitowanego (2007 – Monika Bąk),
• pięciu stopni doktora (1996 – Monika Bąk, 1998 – Barbara Pawłowska, 1999 – Elżbieta Adamowicz, 2000 – Aleksandra Koźlak, 2003 – Przemysław Borkowski).

Oprócz tego stopnie doktora na katedralnym seminarium doktorskim uzyskały cztery osoby spoza UG . W katedrze zostało przygotowanych 8 recenzji do wniosków o przyznanie tytułu naukowego profesora, 7 recenzji w przewodach habilitacyjnych i 9 recenzji doktorskich.

W latach 1970-2008 pracownicy katedry zrealizowali 835 prac naukowych (w tym 71% indywidualnie, a 29% zespołowo), na co składa się 312 publikacji (w tym 50 w językach obcych), 265 referatów na międzynarodowych i krajowych konferencjach naukowych oraz 258 niepublikowanych raportów w ramach międzynarodowych i krajowych projektów badawczych oraz innych opracowań. W latach 70. i 80. były to projekty realizowane w formie ówczesnych grantów naukowych (np. problemu resortowego R.III.12, tematu węzłowego T.W. 11.6.4.5., CPBR 9.5.1, CPBR 10.1. i innych), a w latach 90. i po 2000 r. – jako granty KBN i projekty badawcze UE oraz innych instytucji międzynarodowych.

Efektem wieloletnich badań nad procesami transformacji gospodarczej jest internetowa baza danych Europa Środkowa i Wschodnia on line, powszechnie dostępna na stronie internetowej Wydziału Ekonomicznego, stworzona i na bieżąco aktualizowana przez prof. UG dr hab. Monikę Bąk. Encyklopedyczny status polskiej Wikipedii w kategorii „polscy ekonomiści” mają aktualnie: prof. zw. dr hab. Jan Burnewicz i prof. UG dr hab. Monika Bąk.  

Wśród publikacji największym osiągnięciem są podręczniki akademickie, zwłaszcza te najbardziej poszukiwane na rynku księgarskim, a należą do nich (w porządku od najnowszych do najstarszych): 

2008 - Ryzyko w działalności przedsiębiorstw, autorstwa Przemysława Borkowskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego,
2007 - Ekonomika transportu. Teoria i praktyka gospodarcza, autorstwa Aleksandry Koźlak, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego (podręcznik nagrodzony przez Ministra Infrastruktury),
2005 – Sektor samochodowy Unii Europejskiej, autorstwa Jana Burnewicza, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności (podręcznik nagrodzony przez Ministra Infrastruktury),
2005 - Europa Środkowa wobec wyzwania transformacyjnego, monografia autorstwa Moniki Bąk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego (praca nagrodzona przez Rektora UG),
2002 - Harmonizacja warunków konkurencji w transporcie, monografia autorstwa Aleksandry Koźlak, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego,
2000 - Zewnętrzne koszty transportu - problem ekonomicznej wyceny, monografia autorstwa Barbary Pawłowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego,
1997 - Transport jako przedmiot i czynnik integracji europejskiej, monografia autorstwa Moniki Bąk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego,
1993 – Ekonomika transportu, podręcznik pod red. Jana Burnewicza, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego,
1991 – Transport EWG, monografia autorstwa Jana Burnewicza, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
1989 – Ekonomika transportu, podręcznik autorstwa Waldemara Grzywacza i Jana Burnewicza, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności (nagrodzony przez Ministra Edukacji Narodowej).  

Katedra ma na swym koncie realizację następujących grantów KBN:

1992-1993 Grant KBN nr 1 1706 92 03. Funkcjonowanie transportu w Polsce w trakcie przechodzenia do gospodarki rynkowej i stowarzyszenia z EWG.
1997-1998 Grant KBN. Nr PBZ-009-10. Internalizacja kosztów zewnętrznych transportu i infrastruktury.
2002-2004 Grant KBN Nr 2 H02C 069 22. Transformacja gospodarcza w krajach Europy Środkowej i Wschodniej na przykładzie transportu.
2002-2004 Grant KBN Nr 2 H02C 079 23. Optymalny model finansowania infrastruktury transportu w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej".

Od 1994 roku katedra uczestniczyła w realizacji projektów badawczych ujętych w priorytetach IV, V, VI i VII Programu Ramowego Unii Europejskiej (FP). Są to projekty:

• CATRIN (Cost Allocation of Transport Infrastructure Cost, FP6 2007-2009),
• GRACE (Generalisation of Research on Accounts and Cost Estimation, FP6 2006-2008),
• IMPACT (Internalisation Measures and Policies for All external Cost of Transport, Projekt Komisji Europejskiej 2007-2008),
• ASSESS (Assessment of the contribution of the TEN and other transport policy measures to the mid-term implementation of the White Paper on the European Transport Policy for 2010, Projekt Komisji Europejskiej 2004-2005),
• TREMOVE (Expert review the TREMOVE transport model in Poland, Projekt Komisji Europejskiej 2004),
• SPECTRUM (Study of policy regarding economic instruments complementing transport regulation and the undertaking of physical measures, FP5 2002-2005),
• TEN-STAC (Scenarios, traffic forecasts and analysis of corridors on the Trans-European network, FP5 2003-2004),
• SCENARIOS (Scenarios for the Trans-European Network, FP4 1996-1998),
• CODE-TEN (Strategic Assessment of Corridor Developments, TEN-T Improvements and Extensions to the CEEC/CIS, FP4 1998-2000),
• SCENES (European Transport Scenarios, FP4 1999-2001),
• CBET (Costs and Benefits of Enlargement, Projekt Komisji Europejskiej 1998-1999),
• RAIL (Improvement of Competitiveness of Rail Transport in the CEEC's, Projekt Komisji Europejskiej, 1999),
• EXCOST (External costs of transportation and internalisation, FP4 1994-1995).

Efektem praktycznym realizacji badań w wyżej opisanych projektach są nowe rozwiązania UE ujęte w jej dokumentach politycznych i programowych oraz aktach prawnych. Wkład katedry został uwidoczniony na stronie internetowej Komisji Europejskiej w takich dokumentach jak:

• Utrzymać Europę w ruchu - zrównoważona mobilność dla naszego kontynentu - rewizja Białej Księgi „European transport policy for 2010: time to decide” dokonana na podstawie wyników projektu badawczego ASSESS,
• Greening Transport Package (określający zasady zrównoważonego rozwoju transportu), w tym podręcznik metodologiczny zalecony do powszechnego stosowania w UE „Handbook on estimation of external costs in the transport sector” (jego współautorkami są Monika Bąk i Barbara Pawłowska).

W 1997 r. dla Parlamentu Europejskiego zostało przygotowane opracowanie (Jan Burnewicz, Monika Bąk) Fact sheet on transport in Poland.

Wyniki badań prowadzonych w katedrze oraz posiadana wiedza były też wykorzystywane w innych formach na forum europejskim, zwłaszcza ECMT - Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (Jan Burnewicz przewodniczył w 1995 r. grupie przygotowującej rezolucję ministrów w sprawie eliminacji barier w dostępie do rynków transportowych dla operatorów spoza UE, Monika Bąk uczestniczyła w latach 1997-1998 w pracach grupy specjalistów ECMT nad raportem Efficient transport for Europe - Policies for internalisation of external costs, Barbara Pawłowska brała udział w latach 2001-2003 w pracach Panel on Sustainability, Environment and Natural Resources w ramach europejskiego projektu Enlargement Futures Project).

Katedra ma też istotny wkład w tworzenie ładu rynkowego w polskim transporcie i w przygotowanie go do integracji z systemem Unii Europejskiej. W latach 1993-1995 Jan Burnewicz przewodniczył zespołowi specjalistów i przedstawicieli władz państwowych przygotowujących dokument Polityka transportowa i program działania w kierunku przekształcenia transportu w system dostosowany do wymogów gospodarki rynkowej i nowych warunków współpracy gospodarczej w Europie, który został przyjęty przez Radę Ministrów 25 czerwca 1995 r. (większość celów tego dokumentu została w praktyce zrealizowana). W latach 1996-2000 katedra brała aktywny udział w przygotowaniu polskiego transportu do członkostwa w Unii Europejskiej. Największy wysiłek w tym zakresie został włożony (Jan Burnewicz, Monika Bąk, Barbara Pawłowska) w przygotowanie dla resortu transportu bieżących analiz porównawczych dokumentów transportowych UE i Polski, opracowanie scenariuszy integracji polskiego transportu z UE, przygotowanie tzw. dossier negocjacyjnego na potrzeby negocjacji Polski z UE w kwestiach transportowych oraz przeprowadzenie analiz w zakresie ekonomicznych i społecznych skutków integracji polskiego transportu z UE. Oprócz tego katedra zrealizowała prace badawcze dla władz rządowych w zakresie ekonomicznej ewaluacji projektów inwestycyjnych w zakresie infrastruktury kolejowej i budowy autostrad, oceny poziomu obciążeń fiskalnych przedsiębiorstw transportowych i ich kondycji finansowej, prognoz rozwoju transportu w Polsce, kierunków procesów innowacyjnych w transporcie. W latach 2003-2007 katedra brała aktywny udział w przygotowaniu rządowych dokumentów niezbędnych do wdrożenia systemu wykorzystania funduszy unijnych (pod kierunkiem Jana Burnewicza): Programu Operacyjnego Transport (SPOT) 2004-2006, Program Operacyjny wykorzystania Funduszu Spójności 2004-2006 oraz opiniowaniu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 (Jan Burnewicz).

Wyrazem uznania dla wiedzy w zakresie problematyki transportowej i logistycznej było włączenie przedstawicieli katedry do zespołu realizującego w latach 2007-2008 Narodowy Program Foresight „Polska 2020” (Jan Burnewicz – kierownik Panelu tematycznego Transport, Monika Bąk – zastępca kierownika Panelu), którego realizacja pozwoliła zaprogramować priorytetowe kierunki badań naukowych w Polsce na najbliższych kilkanaście lat.

Trwały wkład katedry w ofertę dydaktyczną Wydziału Ekonomicznego UG to przygotowanie i prowadzenie takich przedmiotów jak:

• metodologia badań ekonomicznych (Jan Burnewicz, studia doktoranckie),
• techniki planowania biznesowego (Monika Bąk, Barbara Pawłowska, Przemysław Borkowski),
• transport Unii Europejskiej (Jan Burnewicz),
• gospodarka a środowisko (Barbara Pawłowska),
• konkurencja w sektorze transportu (Aleksandra Koźlak),
• finansowanie transportu (Elżbieta Adamowicz),
• zarządzanie finansami przedsiębiorstw (Elżbieta Adamowicz),
• metody oceny projektów gospodarczych (Elżbieta Adamowicz, Przemysław Borkowski),
• analiza finansowa (Elżbieta Adamowicz),
• zarządzanie ryzykiem biznesowym (Przemysław Borkowski),
• turystyka europejska (Monika Bąk),
• procesy innowacyjne w transporcie (Jan Burnewicz),
• instrumenty informatyczne w badaniach ekonomicznych (Monika Bąk, Barbara Pawłowska, Przemysław Borkowski, Elżbieta Adamowicz).

W zakresie osiągnięć organizacyjnych katedry do najważniejszych należy pełnienie funkcji kierowniczych w Uniwersytecie Gdańskim:

• prorektora ds. nauki (Jan Burnewicz 1993-1996),
• dziekana Wydziału Ekonomicznego (Jan Burnewicz 1996-1999 i 1999-2002),
• prodziekana ds. kształcenia Wydziału Ekonomicznego (Jan Burnewicz 1994-1997 i 1997-2001, Monika Bąk od 2008 r.),
• kierownika studiów doktoranckich na Wydziale Ekonomicznym (Jan Burnewicz 2005-2008 i od 2008 r.), kierownika Studiów Podyplomowych Zamówienia Publiczne (Elżbieta Adamowicz od 2003 r.),
• członka Senatu UG i komisji senackich (Jan Burnewicz, Elżbieta Adamowicz, Monika Bąk),
• opiekuna naukowego specjalności transport i logistyka (Jan Burnewicz od 2002 r.), koordynatora wydziałowego ds. ECTS (Elżbieta Adamowicz 2000-2008), koordynatora wydziałowego programu SOCRATES (Elżbieta Adamowicz 2000-2008).

Wyrazem uznania dla osiągnięć naukowych, dydaktycznych i organizacyjnych są odznaczenia i nagrody uzyskane przez nauczycieli akademickich katedry:

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski nadany przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego 26 września 2002 r. Janowi Burnewiczowi,
• Złoty Krzyż Zasługi nadany przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę 24 sierpnia 1995 r. Janowi Burnewiczowi,
• Srebrny Krzyż Zasługi nadany przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego (Monika Bąk 2002, Elżbieta Adamowicz 2002, Barbara Pawłowska 2002),
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (Jan Burnewicz 1995, Elżbieta Adamowicz 2004, Monika Bąk 2006, Barbara Pawłowska 2006),
• Nagroda Ministra Edukacji Narodowej dla Jana Burnewicza przyznana w 1990 r. za podręcznik Ekonomika transportu,
• Nagroda Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej dla Elżbiety Adamowicz przyznana w 1999 r. za rozprawę doktorską Finansowanie rozwoju transportu w systemie gospodarki rynkowej,
• Nagroda Ministra Infrastruktury dla Jana Burnewicza przyznana w 2006 r. za podręcznik Sektor samochodowy Unii Europejskiej,
• Nagroda Ministra Infrastruktury dla Aleksandry Koźlak przyznana w 2008 r. za podręcznik Ekonomika transportu. Teoria i praktyka gospodarcza,
• Nagrody Rektora Uniwersytetu Gdańskiego (Jan Burnewicz: 1978, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1986, 1988, 1989, 1990, 1992, 1995, 1998, 1999, 2000, Monika Bąk – 2007, Barbara Pawłowska - 1999, Elżbieta Adamowicz – 2008),
• Nagroda stopnia drugiego Rektora Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie za książkę "Trans-95´, Wspólna Europa - szanse i zagrożenia dla transportu". Warszawa, 14.10.1996 r. (Jan Burnewicz z zespołem),
• Nagroda Kolegium Gospodarki Światowej SGH dla Moniki Bąk za wyróżniające osiągnięcia w badaniach naukowych w dziedzinie międzynarodowych stosunków gospodarczych, październik 1995,
• Nagroda Gdańskiego Towarzystwa Naukowego w zakresie nauk społecznych i humanistycznych dla Moniki Bąk, przyznawana wyróżniającym się młodym pracownikom naukowych, grudzień 1996.